دادن نافع آيد . و پودنهء دشتى كوفته اندر شراب نعناع دادن مفيد بود . و اگر حاجت آيد ضمادى از گل سرخ و قرنفل و هليله زرد سوده و شراب بهى سرشته بر معده او نهند و اگر صفرا نيز آيد علاج به خورانيدن رب آبى ترش و رب غوره و رب ريواس و شربت زرشك و مزيدن سيب ترش و ميوه‌هاى ترش كوهى كنند و شراب پودنه و شراب نعناع و شراب انار ترش و اناردان و آشى كه از اين‌ها در آن باشد جمله نافع آيد . و نيم دانگ فادزهر حيوانى و يا دو دانگ گل ارمنى در آب سيب يا بهى يا امرود يا دوغ مسكه گرفته يا شراب نعناع جمله انواع افراط قى و غثيان را نافع آيد و جوارش فواكه و شراب مصطكى و سكنجبين اطفال را به غايت مفيد باشد . حكايت : صبيه بود در رى كه ضعفى در معده او بود هرگاه كه از مرخيات و مضعفات معده چيزى خوردى چون ماست و هندوانه و انار ترش و امثال اين‌ها هيضه گونه پيدا كردى و غثيان او را به تشويش دادى و هر لحظه قى كردى و اول بلغم آمدى و بعد از آن صفراى زرد و بعد از آن صفراى سبز و بعد از آن صفراى زنجارى و كراثى و بىهوشى عظيم كردى و هيچ نتوانستى خوردن و ترشىها چنانچه فرموده‌اند تسكين او ندادندى . من او را نعناع سبز چند شاخى با سه لقمه نان خشك تكليف دادم ، صحت يافت و كرت دگر نعناع سبز با خشك پلاو مىدادم هم نافع بود و چند كرت دگر او را بر اثر آن تب آمدى و به همين علاج صحت يافتى و نعناع با وجود گرمى و خشكى هيچ مضرت به تب و قى زنجارى نمىكرد و منع اين مىنمود و گاهى اندك مرغ كباب جهت ضعف مىدادم با نعناع و نافع بود . و بسى جاها اين تجربه كرديم و نيك آمد . فسرده شدن شير در معده بسيار بود كه جهال جهت رفع اسهال اطفال انفخه خورانند و از عقب آن شير دهند و آن در معدهء ايشان بفسرد و هضم نشود و سميت و تعفنى اندر آن پديد آيد و سبب تب لرز و بىهوشى و تنگى نفس شود و شكم ايشان باد گيرد و آماس كند . علاج آن است كه سركهء كم‌ترشى تنها دهند و يا به آب آميخته تا آن را حل سازد و از چيزهاى شور پرهيز كنند و غذا مدت‌ها ندهند به تخصيص شير و اگر بار ديگر انفخه بيشتر دهند در سركه حل كرده آن را تحليل كند و به صلاح آورد . ضعف معده جشاى حامض و گرانى معده و سوء هضم بلا امتلا و بلا هيضه و كمى اشتها بر آن گواهى دهد . علاج در اكثر معالجات افراط قى نافع بود و مرضعه همواره حافظ الصحت به كار دارد . و كودكان و اطفال رسيده را سفوف مقوى ساده در آب بهى نافع بود و مصطكى خاييدن مفيد باشد . و قرنفل را در شب در گلاب جوشانيدن و با نبات شيرين كرده ناشتا خورانيدن مفيد بود و عظيم مجرب است . و مرضعه و مريض حذر كنند از مرخيات و مضعفات معده چون آلو و زرد آلو و هندوانه و امثال آن‌ها و از ملينات نيز و غذا به اندازه دهند . حكايت : طفلى يك‌ساله را در رى مسكه گداخته خورده بود خيلى و هيضه كرده و قى و اسهال بسيار شده و بعد از آن معدهء او ضعيف شده بود و هر طعام